Przejdź do treści
Etap 2 – klient decyduje

Rezerwacja i sprzedaż pojazdu

Umowa rezerwacyjna i umowa sprzedaży. Tu rozstrzyga się, czy zaliczka wraca, oraz kto i w jakim terminie załatwia formalności po transakcji.

Między „biorę ten samochód” a odjazdem z placu mieści się zwykle kilka dni: klient kompletuje pieniądze, czeka na kredyt albo na sprzedaż swojego samochodu. W tym czasie pojazd stoi i nie zarabia, a inni klienci pytają, czy wolne.

Rezerwacja porządkuje tę sytuację, ale tylko wtedy, gdy jasno rozstrzyga jedną rzecz: co się stanie z pieniędzmi, jeśli transakcja nie dojdzie do skutku. Różnica między zadatkiem a zaliczką to dwa różne światy, a większość sporów bierze się z tego, że w umowie użyto jednego słowa, a strony miały na myśli drugie.

Umowa rezerwacyjna

Zadatek i zaliczka wyglądają tak samo w kasie, a działają zupełnie inaczej w razie rezygnacji.

Zadatek reguluje art. 394 Kodeksu cywilnego. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, a jedna ze stron jej nie wykona, druga może od umowy odstąpić bez wyznaczania dodatkowego terminu. Gdy zawiódł kupujący, sprzedający zachowuje otrzymany zadatek. Gdy zawiódł sprzedający, kupujący, który dał zadatek, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.

Zaliczka nie ma własnych przepisów i nie daje żadnego z tych skutków. Jest po prostu częścią ceny zapłaconą wcześniej. Gdy do sprzedaży nie dochodzi, zaliczka podlega zwrotowi – niezależnie od tego, kto się rozmyślił.

Są sytuacje, w których zadatek również wraca w całości i bez podwojenia. Art. 394 § 3 wskazuje dwie: gdy strony rozwiązały umowę zgodnie oraz gdy do jej niewykonania doszło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie odpowiada albo odpowiadają obie. Odmowa kredytu bywa właśnie takim przypadkiem, jeśli umowa nie mówi wprost, czyje to ryzyko.

Co powinien zawierać

Wyraźne nazwanie wpłaty
Słowo „zadatek” albo „zaliczka”, użyte świadomie i tylko jedno z nich. Umowa, w której raz pada jedno, a raz drugie, może zostać zinterpretowana na niekorzyść tego, kto ją sporządził.
Kwota i forma wpłaty
Wysokość wpłaty, data i sposób zapłaty. Przy gotówce – pokwitowanie; przy przelewie – tytuł zgodny z nazwą z umowy.
Termin rezerwacji
Konkretna data, do której samochód jest zablokowany, a nie „około dwóch tygodni”. Po tej dacie komis odzyskuje swobodę sprzedaży.
Identyfikacja pojazdu i cena
VIN, marka, model i uzgodniona cena końcowa. Rezerwacja bez ustalonej ceny nie zabezpiecza niczego.
Warunek finansowania
Jeżeli klient kupuje na kredyt lub leasing, warto wprost zapisać, co się dzieje z wpłatą przy odmowie finansowania – inaczej rozstrzyga to art. 394 § 3 i wynik bywa niespodzianką dla obu stron.
Zaliczenie na poczet ceny
Zapis, że przy dojściu transakcji do skutku wpłata zalicza się na poczet ceny. Art. 394 § 2 przewiduje to dla zadatku, ale wpisanie tego wprost oszczędza tłumaczeń przy kasie.

Na co zwrócić uwagę

Zadatek działa w obie strony

Komisy chętnie sięgają po zadatek, bo zabezpiecza przed rozmyśleniem się klienta. Warto pamiętać, że przy wycofaniu się sprzedającego kupujący może żądać sumy dwukrotnie wyższej. To narzędzie symetryczne, nie jednostronne.

Rezerwacja bez terminu blokuje samochód w nieskończoność

Brak daty końcowej oznacza, że komis nie ma czystej podstawy, by sprzedać samochód komuś innemu, a klient nie ma powodu się spieszyć.

Sama nazwa przelewu potrafi przesądzić sprawę

Jeśli w umowie widnieje „zadatek”, a klient przelewa z tytułem „zaliczka”, powstaje dowód, którego nikt nie chciał. Warto od razu podać klientowi gotowy tytuł przelewu.

Kredyt to najczęstsza przyczyna sporu

Bez zapisu o finansowaniu odmowa kredytu daje pole do argumentacji, że to okoliczność, za którą żadna ze stron nie odpowiada – a wtedy zadatek wraca w zwykłej wysokości. Jedno zdanie w umowie zamyka dyskusję z góry.

Umowa kupna-sprzedaży

Dokument, do którego obie strony wracają latami – przy rejestracji, przy urzędzie skarbowym i przy reklamacji.

Umowa sprzedaży pojazdu pełni w praktyce trzy funkcje naraz. Przenosi własność, jest podstawą rejestracji w wydziale komunikacji i stanowi dowód w razie sporu o stan samochodu. Dlatego brak jednego pola potrafi wrócić po roku.

Warto rozróżnić dwie sytuacje. Gdy komis sprzedaje samochód we własnym imieniu, dokumentem jest zwykle faktura – często faktura VAT marża, jeżeli pojazd nabyto od podmiotu, który nie mógł odliczyć podatku. Umowa kupna-sprzedaży w klasycznej postaci pojawia się natomiast przy transakcjach między osobami fizycznymi oraz przy skupie samochodów do komisu.

Faktura ma własny, ustawowy zestaw danych (art. 106e ustawy o VAT). Lista poniżej dotyczy umowy. Przy sprzedaży na fakturę informacje o stanie prawnym, znanych wadach i wydaniu pojazdu warto zapisać w dokumencie dołączonym do faktury.

Co powinien zawierać

Dane stron
Imiona i nazwiska lub nazwa firmy oraz adresy, a przy firmie także NIP. PESEL i numer dowodu osobistego ułatwiają identyfikację stron, ale przepisy ich w umowie nie wymagają. Na fakturze PESEL nie jest potrzebny.
Pełna identyfikacja pojazdu
Marka, model, rok produkcji, VIN, numer rejestracyjny, pojemność i rodzaj silnika oraz przebieg. VIN musi zgadzać się z dowodem rejestracyjnym co do znaku.
Cena i sposób zapłaty
Kwota cyfrą i słownie oraz informacja, czy zapłata następuje gotówką przy podpisaniu, czy przelewem i w jakim terminie.
Data i miejsce zawarcia
Od tej daty biegną terminy podatkowe i rejestracyjne, więc nie jest to formalność.
Oświadczenie o stanie prawnym
Że pojazd jest wolny od obciążeń, praw osób trzecich i nie stanowi przedmiotu zabezpieczenia.
Wskazanie znanych wad
Wymienionych pojedynczo, z osobną akceptacją kupującego – a nie jednym zdaniem o zapoznaniu się ze stanem technicznym.
Moment wydania pojazdu
Kiedy samochód i dokumenty przechodzą w ręce kupującego oraz kto ponosi ryzyko od tej chwili.
Liczba egzemplarzy i podpisy
Po jednym dla każdej ze stron. Kupujący będzie potrzebował swojego oryginału w urzędzie.

Na co zwrócić uwagę

Zaniżona cena w umowie uderza w obie strony

Poza oczywistym ryzykiem podatkowym, zaniżona kwota staje się górną granicą tego, czego kupujący może dochodzić przy odstąpieniu od umowy. To praktyka, która kosztuje więcej, niż pozornie oszczędza.

Podatek od czynności cywilnoprawnych po stronie kupującego

Przy zakupie od osoby prywatnej kupujący składa deklarację PCC-3 i płaci podatek w terminie 14 dni od zawarcia umowy. PCC nie płaci się, gdy sprzedaż jest opodatkowana VAT albo z niego zwolniona (art. 2 pkt 4 ustawy o PCC), czyli zwykle przy zakupie od komisu lub innej firmy sprzedającej samochód w ramach działalności. Decyduje status sprzedawcy w VAT, nie sama faktura. Warto powiedzieć o tym klientowi przy kasie, bo zdziwienie po miesiącu wraca do komisu.

Terminy rejestracyjne są różne dla klienta i dla komisu

Zgodnie z art. 73aa Prawa o ruchu drogowym wniosek o rejestrację składa się w terminie 30 dni od nabycia pojazdu. Dla przedsiębiorcy prowadzącego działalność w zakresie obrotu pojazdami termin ten wynosi 90 dni. To realna różnica, z której komis powinien świadomie korzystać.

Zgłoszenie zbycia pojazdu to osobny obowiązek

Sprzedający zgłasza zbycie pojazdu w terminie 30 dni. Spóźnienie grozi karą pieniężną, a przy samochodzie sprzedanym z placu oznacza, że mandaty nowego właściciela nadal wędrują pod stary adres.

Terminy, które biegną od dnia podpisania

Data na umowie uruchamia kilka zegarów naraz. Kupujący od osoby prywatnej ma 14 dni na złożenie PCC-3. Wniosek o rejestrację składa się w ciągu 30 dni od nabycia, przy czym przedsiębiorca prowadzący obrót pojazdami ma na to 90 dni. Sprzedający zgłasza zbycie pojazdu w ciągu 30 dni.

Żaden z tych terminów nie jest obowiązkiem komisu wobec klienta, ale klient, którego nikt nie uprzedził, wraca z pretensją – a czasem z karą, którą uważa za winę sprzedawcy. Krótka informacja przekazana przy wydawaniu dokumentów kosztuje mniej niż jedna taka rozmowa.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się zadatek od zaliczki przy rezerwacji samochodu?

Zadatek reguluje art. 394 Kodeksu cywilnego: w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga może odstąpić bez wyznaczania dodatkowego terminu, zachowując otrzymany zadatek albo żądając sumy dwukrotnie wyższej, jeśli sama go dała. Zaliczka nie wywołuje takich skutków – jest częścią ceny i podlega zwrotowi, gdy do sprzedaży nie dochodzi.

Czy zadatek zawsze przepada przy rezygnacji klienta?

Nie zawsze. Art. 394 § 3 przewiduje zwrot zadatku bez obowiązku zapłaty sumy dwukrotnie wyższej, gdy umowa została rozwiązana albo gdy do jej niewykonania doszło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności lub ponoszą ją obie. Dlatego warto wprost zapisać w umowie, czyim ryzykiem jest nieuzyskanie kredytu.

W jakim terminie trzeba zarejestrować kupiony samochód?

Zgodnie z art. 73aa Prawa o ruchu drogowym wniosek o rejestrację składa się w terminie 30 dni od nabycia pojazdu. Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w zakresie obrotu pojazdami ma na to 90 dni.

Kiedy kupujący płaci podatek PCC od zakupu samochodu?

Przy zakupie od osoby prywatnej. Deklarację PCC-3 składa się i podatek opłaca w terminie 14 dni od zawarcia umowy. PCC nie powstaje, gdy sprzedaż podlega VAT albo jest z niego zwolniona, czyli zwykle przy zakupie od komisu lub innej firmy sprzedającej samochód w ramach działalności (art. 2 pkt 4 ustawy o PCC).

Materiał ma charakter informacyjny i opisuje, co dany dokument zwykle zawiera oraz jakie przepisy go dotyczą. Nie jest poradą prawną ani wzorem do zawarcia umowy. Przed przyjęciem własnych wzorów dokumentów warto skonsultować ich treść z prawnikiem. Stan prawny: wrzesień 2026.

Wypróbuj KomisBox.

Zgłoś komis do testów. Każde zgłoszenie sprawdzamy ręcznie, a po zatwierdzeniu przez 7 dni pracujesz na własnych samochodach, bez podawania karty.