Zadatek reguluje art. 394 Kodeksu cywilnego. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, a jedna ze stron jej nie wykona, druga może od umowy odstąpić bez wyznaczania dodatkowego terminu. Gdy zawiódł kupujący, sprzedający zachowuje otrzymany zadatek. Gdy zawiódł sprzedający, kupujący, który dał zadatek, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.
Zaliczka nie ma własnych przepisów i nie daje żadnego z tych skutków. Jest po prostu częścią ceny zapłaconą wcześniej. Gdy do sprzedaży nie dochodzi, zaliczka podlega zwrotowi – niezależnie od tego, kto się rozmyślił.
Są sytuacje, w których zadatek również wraca w całości i bez podwojenia. Art. 394 § 3 wskazuje dwie: gdy strony rozwiązały umowę zgodnie oraz gdy do jej niewykonania doszło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie odpowiada albo odpowiadają obie. Odmowa kredytu bywa właśnie takim przypadkiem, jeśli umowa nie mówi wprost, czyje to ryzyko.
Co powinien zawierać
- Wyraźne nazwanie wpłaty
- Słowo „zadatek” albo „zaliczka”, użyte świadomie i tylko jedno z nich. Umowa, w której raz pada jedno, a raz drugie, może zostać zinterpretowana na niekorzyść tego, kto ją sporządził.
- Kwota i forma wpłaty
- Wysokość wpłaty, data i sposób zapłaty. Przy gotówce – pokwitowanie; przy przelewie – tytuł zgodny z nazwą z umowy.
- Termin rezerwacji
- Konkretna data, do której samochód jest zablokowany, a nie „około dwóch tygodni”. Po tej dacie komis odzyskuje swobodę sprzedaży.
- Identyfikacja pojazdu i cena
- VIN, marka, model i uzgodniona cena końcowa. Rezerwacja bez ustalonej ceny nie zabezpiecza niczego.
- Warunek finansowania
- Jeżeli klient kupuje na kredyt lub leasing, warto wprost zapisać, co się dzieje z wpłatą przy odmowie finansowania – inaczej rozstrzyga to art. 394 § 3 i wynik bywa niespodzianką dla obu stron.
- Zaliczenie na poczet ceny
- Zapis, że przy dojściu transakcji do skutku wpłata zalicza się na poczet ceny. Art. 394 § 2 przewiduje to dla zadatku, ale wpisanie tego wprost oszczędza tłumaczeń przy kasie.