Obowiązki komisu wobec klienta: odstąpienie od umowy kupna samochodu i RODO
Dwie sprawy budzą najwięcej nieporozumień: kiedy klient ma 14 dni na odstąpienie od umowy i co komis musi mu powiedzieć o jego danych.
Dwa pytania wracają w komisach najczęściej. Pierwsze zadaje klient: „mam chyba czternaście dni na zwrot, prawda?”. Drugie zadaje sobie właściciel komisu, gdy po raz kolejny kopiuje klauzulę RODO z cudzej strony internetowej.
Odpowiedzi są konkretne, tylko zwykle inne, niż ludzie się spodziewają. Czy odstąpienie od umowy kupna samochodu w ogóle wchodzi w grę, zależy od dwóch rzeczy: kim jest kupujący i gdzie zawarto umowę – w komisie, poza nim czy na odległość. Przy danych osobowych najważniejsza jest podstawa przetwarzania wpisana w klauzulę.
Odstąpienie od umowy kupna samochodu
Czternaście dni na zwrot nie przysługuje przy zakupie samochodu na placu – i to nie jest luka w prawie.
Prawo odstąpienia od umowy bez podawania przyczyny daje konsumentowi art. 27 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, co do zasady na czternaście dni. Obejmuje ono tylko dwa rodzaje umów: zawarte na odległość i zawarte poza lokalem przedsiębiorstwa. Zakup samochodu, który klient obejrzał na placu i kupił w biurze komisu, nie należy do żadnego z nich, więc ustawowe prawo odstąpienia w ogóle nie powstaje.
Granice obu pojęć wyznaczają definicje z art. 2 pkt 1–3 ustawy. Lokal przedsiębiorstwa to miejsce, w którym przedsiębiorca prowadzi działalność w sposób stały – w przypadku komisu plac i biuro. Przy umowie na odległość strony aż do chwili jej zawarcia porozumiewają się wyłącznie zdalnie: przez telefon, e-mail albo komunikator. Klient, który wszystko uzgodnił przez telefon, ale przyjechał i podpisał umowę w komisie, nie zawarł więc umowy na odległość.
Inaczej jest, gdy transakcja wychodzi poza lokal. Umowa podpisana u klienta w domu albo na parkingu przy jego pracy jest umową zawartą poza lokalem przedsiębiorstwa. Tak samo traktuje się umowę podpisaną w komisie bezpośrednio po tym, jak sprzedawca rozmawiał z klientem osobiście poza lokalem. Sprzedaż prowadzona w całości zdalnie, z płatnością przelewem i dostawą samochodu pod wskazany adres, jest z kolei zwykle umową na odległość.
W obu tych sytuacjach prawo odstąpienia przysługuje, a komis musi poinformować o nim klienta, zanim ten zwiąże się umową (art. 12 ustawy). Termin wynosi czternaście dni, a 30 dni, gdy umowę zawarto podczas nieumówionej wizyty sprzedawcy w miejscu zamieszkania lub zwykłego pobytu klienta albo podczas wycieczki (art. 27 ust. 2). Zgodnie z art. 28 termin liczy się od objęcia samochodu w posiadanie, a nie od podpisania umowy. Gdy samochód jedzie do klienta lawetą, termin biegnie dopiero od dnia, w którym klient go odebrał.
Transakcja zawarta zdalnie bez pouczenia długo pozostaje otwarta. Zgodnie z art. 29 prawo odstąpienia wygasa wtedy dopiero 12 miesięcy po upływie zwykłego terminu, czyli 14 albo 30 dni. Jeżeli komis przekaże pouczenie w tym czasie, termin kończy się 14 dni (a w sytuacji z art. 27 ust. 2 – 30 dni) od dnia, w którym klient je otrzymał. Konsument, którego nie pouczono, nie odpowiada też za zmniejszenie wartości samochodu wynikające z korzystania z niego (art. 34).
Trzy pytania: kto kupuje, gdzie zawarto umowę i czy klient dostał pouczenie. Od odpowiedzi zależy, czy i jak długo klient może odstąpić od umowy kupna samochodu bez podawania przyczyny. Wada samochodu to osobna sprawa – rozpatruje się ją jako reklamację, niezależnie od sposobu zawarcia umowy.
Ten rodzaj odstąpienia trzeba odróżnić od odstąpienia z powodu braku zgodności samochodu z umową, opisanego w przewodniku o wydaniu pojazdu i reklamacjach. Tamto wymaga wady i ma własne przesłanki. To nie wymaga żadnego powodu, ale przysługuje tylko w sytuacjach opisanych wyżej.
Komis może oczywiście zaoferować zwrot także przy sprzedaży na placu, na przykład siedem dni na rezygnację bez podania przyczyny. To decyzja handlowa, a nie obowiązek. Komis, który daje taką możliwość, powinien zapisać jej warunki w umowie: termin, dopuszczalny przebieg, stan samochodu i sposób rozliczenia. Zasady zwrotu wyznacza wtedy umowa, a nie ustawa.
Co powinien zawierać
Wskazanie umowy
Numer i data dokumentu sprzedaży oraz identyfikacja pojazdu, którego dotyczy oświadczenie: marka, model i VIN.
Dane konsumenta
Kto składa oświadczenie i pod jakim adresem – to tam wraca korespondencja i ewentualny zwrot środków.
Data zawarcia umowy i odbioru samochodu
Termin na odstąpienie liczy się od objęcia samochodu w posiadanie, a nie od podpisania dokumentu. Obie daty pozwalają od razu sprawdzić, czy oświadczenie złożono w terminie.
Wyraźne oświadczenie o odstąpieniu
Jedno zdanie, które nie pozostawia wątpliwości, że jest to odstąpienie, a nie propozycja negocjacji. Klient może użyć formularza z załącznika nr 2 do ustawy, ale nie musi – wystarczy każde jednoznaczne oświadczenie (art. 30).
Sposób zwrotu środków
Zwrot następuje tą samą drogą, którą klient płacił, chyba że zgodzi się na inną, niewiążącą się dla niego z kosztami. Numer rachunku przydaje się, gdy płacił gotówką.
Ustalenia co do zwrotu pojazdu
Termin i miejsce oddania samochodu oraz to, kto płaci za jego przewiezienie. Klient ma na zwrot 14 dni od odstąpienia, chyba że komis sam zaproponował odbiór.
Data i podpis
Do zachowania terminu wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem, dlatego data nadania ma znaczenie rozstrzygające. Kopertę ze stemplem pocztowym albo wiadomość z datą wysłania warto zachować w dokumentach transakcji.
Na co zwrócić uwagę
Sprzedaż zdalna to inna transakcja niż sprzedaż na placu
Komis, który domyka transakcje przez telefon i wysyła samochód lawetą, prowadzi sprzedaż na odległość ze wszystkimi tego konsekwencjami. Potrzebuje do niej osobnego kompletu dokumentów: pouczenia o prawie odstąpienia i formularza odstąpienia przekazanych przed zawarciem umowy oraz potwierdzenia umowy po jej zawarciu. Komplet używany dla klienta z placu tu nie wystarczy.
Brak pouczenia wydłuża termin o 12 miesięcy
Jeżeli konsument nie został poinformowany o prawie odstąpienia, termin nie kończy się po 14 (albo 30) dniach, tylko 12 miesięcy po ich upływie (art. 29). Klient może wtedy oddać samochód po kilku miesiącach jazdy i nie odpowiadać za utratę jego wartości. To ryzyko rośnie z każdą sprzedażą prowadzoną zdalnie bez właściwych dokumentów.
Za jazdę ponad potrzebę odpowiada klient
Konsument odpowiada za zmniejszenie wartości rzeczy wynikające z korzystania z niej w sposób wykraczający poza konieczny do stwierdzenia jej charakteru, cech i funkcjonowania (art. 34). Jazda próbna mieści się w tej granicy, kilkaset kilometrów wakacyjnej trasy raczej nie. Dlatego stan i przebieg w chwili zwrotu trzeba udokumentować tak samo starannie jak przy wydaniu.
Przedsiębiorca z JDG może mieć prawa konsumenta
Zakup na firmę co do zasady nie daje prawa odstąpienia. Od 2021 roku przepisy przyznają je jednak osobie fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność (dziś art. 7aa ustawy o prawach konsumenta, wcześniej art. 38a), jeśli z umowy wynika, że nie ma ona dla niej charakteru zawodowego. Decyduje głównie przedmiot działalności wpisany do CEIDG. Fryzjer kupujący zdalnie samochód na firmę zwykle może więc odstąpić od umowy, komis kupujący od innego komisu – nie. Status kupującego powinien wynikać wprost z umowy sprzedaży.
Obowiązek informacyjny RODO
Komis przetwarza dane osobowe przy każdej transakcji – pytanie brzmi, czy potrafi powiedzieć, na jakiej podstawie.
Każda umowa komisowa, każda faktura i każde zapytanie z portalu ogłoszeniowego oznaczają przetwarzanie danych osobowych. Komis jest wobec tych danych administratorem i ciąży na nim obowiązek informacyjny z art. 13 rozporządzenia 2016/679, czyli RODO. W chwili pozyskania danych musi poinformować osobę, której dane zbiera, kto je przetwarza, w jakim celu, na jakiej podstawie i jak długo.
Najczęstszy błąd nie polega na braku klauzuli, tylko na jej treści. Skopiowana z cudzej strony klauzula wskazuje zwykle zgodę jako podstawę przetwarzania. Tymczasem w komisie dane przetwarza się najczęściej w celu wykonania umowy (art. 6 ust. 1 lit. b RODO), wypełnienia obowiązku prawnego, na przykład podatkowego (lit. c), albo w prawnie uzasadnionym interesie administratora, takim jak dochodzenie roszczeń (lit. f).
To rozróżnienie ma praktyczne skutki. Zgodę można wycofać w każdej chwili, a wtedy podstawa przetwarzania znika. Danych potrzebnych do wykonania umowy albo przechowywanych dla celów podatkowych wycofanie zgody nie dotyczy, bo zgoda nigdy nie była tu podstawą. Jej miejsce jest tam, gdzie rzeczywiście jest potrzebna – na przykład przy wysyłaniu ofert e-mailem albo SMS-em.
Różne są też okresy przechowywania. Dokumenty sprzedaży trzeba zachować do upływu przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 86 Ordynacji podatkowej). Zgodnie z art. 70 § 1 jest to co do zasady pięć lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, czyli w praktyce dłużej niż pięć lat od wystawienia dokumentu. Dla zapytania bez transakcji takiego terminu nie ma, więc nie powinno ono leżeć w bazie latami.
Co powinien zawierać
Administrator danych
Pełna nazwa firmy, adres i dane kontaktowe. Osoba, której dane dotyczą, musi wiedzieć, do kogo się zwrócić.
Inspektor ochrony danych
Dane kontaktowe inspektora – tylko jeżeli komis go wyznaczył. Typowy komis nie ma takiego obowiązku, a bez inspektora wystarczą dane administratora.
Cele przetwarzania
Wymienione osobno: zawarcie i wykonanie umowy, wystawienie dokumentów sprzedaży, obsługa reklamacji, kontakt w sprawie oferty, dochodzenie roszczeń.
Podstawa prawna dla każdego celu
Wykonanie umowy (art. 6 ust. 1 lit. b), obowiązek prawny wynikający z przepisów podatkowych (lit. c) albo prawnie uzasadniony interes administratora (lit. f) – z krótkim wskazaniem, na czym ten interes polega.
Okres przechowywania
Powiązany z celem, a nie podany jednym terminem dla wszystkiego. Dokumentacja podatkowa ma własny termin z Ordynacji podatkowej, zapytanie z portalu zupełnie inny.
Odbiorcy danych
Kategorie podmiotów, którym dane są przekazywane: biuro rachunkowe, dostawca systemu, portale ogłoszeniowe, firma finansująca zakup.
Prawa osoby, której dane dotyczą
Dostęp, sprostowanie, usunięcie, ograniczenie przetwarzania, sprzeciw, przenoszenie danych oraz skarga do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (art. 77 RODO).
Informacja o dobrowolności
Czy podanie danych jest wymogiem umownym lub ustawowym i jakie są konsekwencje ich niepodania.
Na co zwrócić uwagę
Zgoda nie jest uniwersalną podstawą
Dane potrzebne do zawarcia i wykonania umowy przetwarza się na podstawie tej umowy, a nie zgody. Wskazywanie zgody tam, gdzie jej nie potrzeba, tworzy problem, którego nie było: klient może ją wycofać i oczekiwać usunięcia danych, których komis nie może usunąć.
Zdjęcia samochodów potrafią zawierać dane osobowe
Twarze osób w tle, dokumenty leżące na fotelu, a ostrożność każe zasłaniać też tablice rejestracyjne. Zanim zdjęcie trafi na portal ogłoszeniowy albo na stronę komisu, warto mieć ustaloną praktykę ich zasłaniania.
Dostawcy usług to podmioty przetwarzające
Biuro rachunkowe, dostawca systemu do zarządzania komisem, serwis wysyłający SMS-y – z każdym z nich potrzebna jest umowa powierzenia przetwarzania danych (art. 28 RODO). Sama klauzula na stronie tego nie zastępuje. W przypadku KomisBox taką umowę stanowi § 14 regulaminu: komis pozostaje administratorem danych swoich klientów, a KomisBox jest podmiotem przetwarzającym.
Klauzula na stronie nie wystarcza przy umowie papierowej
Obowiązek informacyjny należy spełnić w chwili pozyskania danych. Jeżeli dane zbiera się na papierze w biurze, informacja musi trafić do klienta tam, a nie wyłącznie w stopce witryny.
Klient chce oddać samochód: od czego zacząć
Najpierw trzeba ustalić, czy to w ogóle odstąpienie w rozumieniu ustawy. Wystarczą do tego informacje z dokumentów transakcji: status kupującego, miejsce i sposób zawarcia umowy, data objęcia samochodu w posiadanie i to, czy klient dostał pouczenie. Jeżeli umowę podpisano na placu, a klient powołuje się na usterkę, rozmowa dotyczy reklamacji, a nie odstąpienia.
Po skutecznym odstąpieniu umowę uważa się za niezawartą (art. 31). Komis ma 14 dni od otrzymania oświadczenia na zwrot wszystkich płatności, w tym kosztu dostarczenia samochodu (art. 32). Jeżeli klient wybrał droższy sposób dostawy niż najtańszy zwykły, który komis oferował, tej różnicy komis nie zwraca (art. 33). Jeżeli nie zaproponował, że sam odbierze samochód, może wstrzymać zwrot do chwili, gdy dostanie go z powrotem albo klient wykaże, że go odesłał.
Klient ma z kolei 14 dni od odstąpienia na oddanie samochodu i co do zasady ponosi bezpośredni koszt jego przewiezienia, chyba że komis zgodził się go ponieść albo nie uprzedził o nim klienta (art. 34). Wyjątek dotyczy umowy zawartej poza lokalem, gdy samochód dostarczono klientowi do miejsca, w którym mieszkał w chwili zawarcia umowy. Samochodu nie da się odesłać pocztą, więc komis odbiera go wtedy na własny koszt.
Przy zwrocie warto spisać protokół w tym samym układzie co protokół zdawczo-odbiorczy przy wydaniu: przebieg, klucze, dokumenty, wyposażenie i zdjęcia. Bez niego spór o zmniejszenie wartości samochodu trudno rozstrzygnąć.
Jedna baza danych zamiast dziesięciu wzorów w Wordzie
Wszystkie dziesięć dokumentów opisanych w tym dziale korzysta z tego samego zestawu informacji: dane firmy, dane klienta, dane pojazdu i warunki transakcji. Prowadzone osobno, w oddzielnych plikach, rozjeżdżają się przy pierwszej literówce.
KomisBox trzyma te dane w jednym miejscu. Dane kupującego pochodzą z bazy klientów, dane samochodu z karty pojazdu, a generator umów wstawia je do umowy sprzedaży, umowy komisowej czy protokołu wydania, zamiast kazać je przepisywać. Przy umowie sprzedaży zapisuje się też status kupującego: konsument, przedsiębiorca albo przedsiębiorca – osoba fizyczna, dla której umowa nie ma charakteru zawodowego. Od tego zależy wariant umowy.
To nie zastępuje decyzji, jakie zapisy znajdą się w Twoich umowach. Sprawia natomiast, że raz podjęta decyzja działa wszędzie tak samo. Oświadczenia o odstąpieniu ani klauzuli RODO generator nie przygotowuje – te dokumenty komis musi mieć własne. Układ panelu obejrzysz w publicznej prezentacji.
Czy klient ma 14 dni na zwrot samochodu kupionego w komisie?
Nie, jeżeli umowę zawarto w lokalu przedsiębiorstwa – klient obejrzał samochód na placu i podpisał dokumenty w biurze komisu. Prawo odstąpienia bez podania przyczyny (art. 27 ustawy o prawach konsumenta) dotyczy umów zawartych na odległość albo poza lokalem przedsiębiorstwa, na przykład transakcji domkniętej zdalnie z dostawą pojazdu pod wskazany adres. Termin wynosi wtedy czternaście dni, a 30 dni przy umowie zawartej podczas nieumówionej wizyty sprzedawcy u klienta albo podczas wycieczki. Zwrot przy sprzedaży na placu komis może zaoferować dobrowolnie, opisując jego warunki w umowie.
Od kiedy liczy się termin na odstąpienie od umowy zawartej na odległość?
Od objęcia samochodu w posiadanie przez konsumenta albo wskazaną przez niego osobę inną niż przewoźnik (art. 28 ustawy o prawach konsumenta), a nie od dnia podpisania umowy. Do zachowania terminu wystarczy wysłanie oświadczenia przed jego upływem.
Co się dzieje, gdy komis nie poinformował klienta o prawie odstąpienia?
Przy sprzedaży na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa prawo odstąpienia nie wygasa po 14 (albo 30) dniach, tylko 12 miesięcy po ich upływie (art. 29 ustawy o prawach konsumenta). Jeżeli komis przekaże pouczenie w tym czasie, termin kończy się 14 dni (albo 30 dni przy nieumówionej wizycie lub wycieczce) od dnia, w którym klient je otrzymał. Konsument, którego nie pouczono, nie odpowiada też za zmniejszenie wartości samochodu wynikające z korzystania z niego.
Czy firma kupująca samochód zdalnie może odstąpić od umowy?
Co do zasady nie, bo prawo odstąpienia przysługuje konsumentowi. Wyjątek z art. 7aa ustawy o prawach konsumenta dotyczy osoby fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą, gdy z umowy wynika, że nie ma ona dla niej charakteru zawodowego. Ocenia się to w szczególności po przedmiocie działalności wpisanym do CEIDG.
Na jakiej podstawie komis przetwarza dane osobowe klientów?
Najczęściej na podstawie wykonania umowy (art. 6 ust. 1 lit. b RODO), obowiązku prawnego wynikającego z przepisów podatkowych (lit. c) oraz prawnie uzasadnionego interesu administratora (lit. f), na przykład przy dochodzeniu roszczeń. Zgoda jest podstawą właściwą dla działań marketingowych, a nie dla danych niezbędnych do przeprowadzenia transakcji.
Czy komis potrzebuje umowy z biurem rachunkowym w zakresie RODO?
Tak. Biuro rachunkowe, dostawca systemu informatycznego i inne podmioty przetwarzające dane na zlecenie komisu wymagają umowy powierzenia przetwarzania danych osobowych w rozumieniu art. 28 RODO. Klauzula informacyjna na stronie internetowej nie zastępuje takiej umowy.
Materiał ma charakter informacyjny i opisuje, co dany dokument zwykle zawiera oraz jakie przepisy go dotyczą. Nie jest poradą prawną ani wzorem do zawarcia umowy. Przed przyjęciem własnych wzorów dokumentów warto skonsultować ich treść z prawnikiem. Stan prawny: wrzesień 2026.
Wypróbuj KomisBox.
Zgłoś komis do testów. Każde zgłoszenie sprawdzamy ręcznie, a po zatwierdzeniu przez 7 dni pracujesz na własnych samochodach, bez podawania karty.