„Wystarczy faktura czy spisujemy też umowę?” To pytanie pada w komisach regularnie, zwykle w chwili, gdy klient czeka już przy biurku. Tymczasem odpowiedź warto znać wcześniej, bo zależy od tego, kto sprzedaje, kto kupuje i jak samochód trafił do firmy. Ten tekst nie rozstrzyga kwestii podatkowych: pokazuje, jak się do nich przygotować i jak utrzymać porządek w papierach.
Dwa dokumenty, dwie różne role
Wiele nieporozumień bierze się z traktowania faktury i umowy jak zamienników.
Faktura jest dokumentem księgowym. Mówi, kto komu co sprzedał, za ile i jak zostało to rozliczone podatkowo. Jej adresatem, poza kupującym, jest księgowość obu stron. Jest zwięzła i nie ma w niej miejsca na opis ustaleń.
Umowa opisuje to, na co strony się umówiły: stan samochodu, znane usterki, wyposażenie przekazywane z pojazdem, sposób i moment zapłaty, datę i godzinę wydania, zobowiązania dodatkowe w rodzaju „sprzedający wymieni opony przed odbiorem”.
Protokół wydania potwierdza, że przekazanie faktycznie nastąpiło i co dokładnie zmieniło właściciela.
W wielu transakcjach te dokumenty występują obok siebie i wzajemnie się uzupełniają. To, który z nich jest w danej sytuacji niezbędny, a który dodatkowy, jest pytaniem do księgowej i prawnika. Natomiast organizacyjnie jedno jest pewne: faktura nie opowie po czasie, w jakim stanie był samochód i co obiecano klientowi.
Cztery pytania, które trzeba zadać przed transakcją
O zestawie dokumentów decyduje kilka faktów, które handlowiec powinien znać, zanim usiądzie do komputera.
- Kto jest sprzedającym? Komis, który kupił samochód na stan i jest jego właścicielem, czy osoba prywatna, której samochód stoi u Ciebie w komisie? To dwie zupełnie różne sytuacje i dwa różne komplety dokumentów.
- Kto kupuje? Osoba prywatna, przedsiębiorca na firmę, spółka, klient z zagranicy. Od tego zależy zakres danych i oczekiwania co do dokumentu.
- Jak samochód wszedł do firmy? Na fakturze z wykazanym VAT-em, na fakturze VAT-marża, na umowie od osoby prywatnej, z importu. Tej informacji księgowa potrzebuje przy wyborze sposobu rozliczenia sprzedaży, dlatego powinna być zapisana przy pojeździe od dnia zakupu.
- Czego potrzebuje kupujący? Firma, która chce ująć samochód w swoich księgach, leasingodawca albo bank mają własne wymagania co do dokumentów. Lepiej poznać je na etapie rezerwacji niż w dniu odbioru.
Jeśli odpowiedzi na te pytania są zapisane w karcie pojazdu i w danych klienta, przygotowanie dokumentów trwa minuty. Jeśli trzeba ich szukać w dniu sprzedaży, zaczynają się nerwowe telefony do księgowej.
Mapa scenariuszy: ustal ją raz z księgową
Zamiast dzwonić do biura rachunkowego przy każdej nietypowej sprzedaży, umów jedno dłuższe spotkanie i przygotuj wspólnie mapę scenariuszy. Poniższa tabela to lista sytuacji do omówienia, a nie gotowe odpowiedzi: te zależą od Twojej firmy.
| Scenariusz | Co ustalić z księgową i prawnikiem |
|---|---|
| Samochód kupiony na stan od osoby prywatnej, sprzedawany osobie prywatnej | Jaki dokument sprzedaży, w jakiej procedurze, jakie dokumenty zakupu zachować |
| Samochód kupiony na fakturę od firmy | Jak sposób zakupu wpływa na dokument sprzedaży |
| Sprzedaż komisowa samochodu osoby prywatnej | Kto jest stroną umowy z kupującym, jak dokumentować prowizję |
| Kupujący prosi o fakturę na firmę | Jakie dane zebrać i kiedy można spełnić tę prośbę |
| Finansowanie: kredyt lub leasing | Na kogo i kiedy wystawić dokumenty, jakich wymaga finansujący |
| Klient zagraniczny | Jakie dodatkowe dokumenty i dane są potrzebne |
| Zaliczka lub wpłata rezerwacyjna | Jak ją udokumentować i rozliczyć przy sprzedaży |
Efekt spotkania spisz na jednej stronie i powieś tam, gdzie powstają dokumenty. Handlowiec ma wiedzieć, który scenariusz rozpoznaje i co w nim robi, a w sytuacji spoza listy: do kogo dzwoni. Mapę przeglądaj z księgową co jakiś czas, bo przepisy się zmieniają.
Spójność danych między dokumentami
Niezależnie od scenariusza obowiązuje zasada: wszystkie dokumenty jednej transakcji opowiadają tę samą historię. Przed wydrukiem porównaj:
- dane stron: ta sama pisownia nazwiska, ten sam adres, ten sam NIP na umowie, fakturze i protokole,
- pojazd: identyczny VIN i numer rejestracyjny we wszystkich miejscach,
- kwotę: cena na umowie równa kwocie na fakturze, łącznie z tym, jak rozliczono wcześniejsze wpłaty,
- daty, w logicznej kolejności: rezerwacja, umowa, zapłata, wydanie,
- przebieg: ten z licznika w dniu sprzedaży, a nie skopiowany z ogłoszenia sprzed dwóch miesięcy.
Rozbieżności rzadko wynikają ze złej woli. Zwykle umowę pisze jedna osoba, fakturę wystawia druga, a obie wpisują dane ręcznie. Najskuteczniejszym zabezpieczeniem jest jedno źródło danych, z którego powstają wszystkie dokumenty.
Tak to działa w KomisBox: dane klienta i pojazdu zapisane raz trafiają zarówno do faktur VAT i VAT-marża z wersją PDF, jak i do generatora umów. Program podstawia dane, ale nie decyduje o rodzaju dokumentu ani procedurze: to pozostaje po stronie właściciela i księgowej, a treść każdego dokumentu trzeba sprawdzić przed użyciem. Fakturę objętą obowiązkiem KSeF wysyłasz do KSeF ze strony faktury w programie, a to, którą drogą wystawiasz takie faktury, ustal z księgową.
Komplet dla kupującego, komplet dla komisu
Dobrą praktyką jest zdefiniowanie dwóch kompletów i odhaczanie ich przy każdej sprzedaży.
Kupujący wychodzi z:
- swoim egzemplarzem umowy i protokołu wydania,
- fakturą, jeśli została wystawiona,
- dokumentami pojazdu i potwierdzeniem ubezpieczenia,
- książką serwisową, fakturami z napraw, instrukcją,
- kompletem kluczyków zgodnym z protokołem,
- krótką informacją, co powinien załatwić po zakupie: przygotowaną wcześniej i sprawdzoną przez prawnika.
W komisie zostaje:
- egzemplarz umowy i protokołu z podpisami,
- kopia faktury i potwierdzenie zapłaty,
- dokumenty zakupu lub przyjęcia samochodu,
- pełnomocnictwa i oświadczenia, jeśli były,
- kopie zawiadomień wysłanych w związku ze sprzedażą.
Wszystko to wędruje do teczki pojazdu, a skany do cyfrowej bazy dokumentów, przypięte do samochodu i klienta.
Najczęstsze błędy przy dokumentowaniu sprzedaży
- Decyzja przy biurku. Rodzaj dokumentu wybierany na gorąco, bez mapy scenariuszy i bez wiedzy o tym, jak samochód został kupiony.
- Faktura bez opisu ustaleń. Dokument księgowy jest w porządku, ale nigdzie nie zapisano stanu samochodu ani obietnic złożonych klientowi.
- Dokumenty „na prośbę klienta”. Inna kwota, inna data, inny nabywca niż w rzeczywistości. Odpowiedź jest zawsze jedna: dokumenty opisują to, co faktycznie się wydarzyło. Uczciwość nie jest tu kosztem, tylko zabezpieczeniem firmy.
- Księgowa dowiaduje się ostatnia. Dokumenty trafiają do biura rachunkowego hurtem na koniec miesiąca, a wątpliwości wychodzą, gdy niczego nie da się już spokojnie wyjaśnić.
Na koniec zastrzeżenie: ten artykuł dotyczy organizacji pracy i nie jest poradą podatkową ani prawną, dlatego wybór dokumentu i sposobu rozliczenia w konkretnej transakcji potwierdź z księgowym, doradcą podatkowym lub prawnikiem.
Najczęstsze pytania
Czy przy sprzedaży na fakturę warto spisywać także umowę?
Organizacyjnie: tak, albo przynajmniej szczegółowy protokół wydania z opisem stanu samochodu. Faktura nie zawiera informacji o usterkach, wyposażeniu, godzinie wydania czy dodatkowych ustaleniach, a to właśnie o nie toczą się późniejsze rozmowy. Czy w Twoim przypadku umowa jest konieczna obok faktury, ustal z prawnikiem i księgową przy tworzeniu mapy scenariuszy.
Klient prosi o fakturę kilka dni po zakupie. Co robić?
Nie obiecuj niczego przy telefonie. Zapisz prośbę i dane, o które klient prosi, a następnie skonsultuj sprawę z księgową, bo możliwość i sposób wystawienia dokumentu zależą od tego, jak sprzedaż została już udokumentowana. Na przyszłość dodaj do procedury pytanie zadawane przy rezerwacji: na kogo i jaki dokument ma zostać wystawiony.
Kto w komisie powinien wystawiać faktury?
Najlepiej ograniczona liczba osób, które znają mapę scenariuszy. W KomisBox fakturę może wystawić każdy członek zespołu, a wysyłkę do KSeF i korekty robi tylko właściciel albo kierownik, więc to, kto wystawia faktury, ustalcie w zespole. Handlowiec może przygotować dane i umowę, ale dobrze, gdy fakturę wystawia lub przynajmniej sprawdza ktoś, kto rozumie, skąd samochód pochodzi i jak ma zostać rozliczony. Druga para oczu przed wydrukiem kosztuje minutę.
Jak przekazywać dokumenty sprzedaży do biura rachunkowego?
Na bieżąco, nie raz w miesiącu. Ustal z biurem stały rytm, na przykład raz w tygodniu, i stały komplet dla każdej transakcji: dokument zakupu, dokument sprzedaży, koszty przypisane do samochodu. Komplet opisany numerem pojazdu oszczędza księgowej domysłów, a Tobie pytań zadawanych wtedy, gdy nikt już nie pamięta szczegółów.



Głos czytelników
Komentarze
Nikt jeszcze nie skomentował tego tekstu. Możesz być pierwszą osobą.